چگونگی ورود تشیع به ایران

… در بخش پاسخ بسوالات در آخرین جلسه بجهت اهمیت موضوع و کثرت سوال درباره چگونگی ورود تشیع بایران بخشهایی از این پاسخ را هم در پایان منتشر میکنیم :

امام علی (ع)


سوالی که مطرح کرده بودید ( تشیّع چگونه وارد ایران شد)  را در لابلای مطالب و جلسات گذشته توضیح دادم بخصوص در زمان (الجایتو) سلطان محمد خدابنده که در ادامه مباحث عادی طرح کردم یا در زمان بحث در باره جنبش ها و دولتهای شیعی مانند علویان مازندران و مرعشیان و آل بویه و آل کیا و … اما بطور خلاصه اینجا و در ضیق وقت میتوانم عرض کنم که ؛

در زمان خود حضرت علی (ع) و نحوه تعاملش با عجم و عمدتا ایرانیان در برابر اعرابی که ایرانیان را موالیان درجه دوم و پست تر از خود میدانستند و بچشم غنیمت بدانها نگاه میکردند باید جستجو کرد .
چون کرارا خود حضرت مولا در برابر اعراب از ایرانیان دفاع میکردند و بعدها هم که موالی و بیشتر ایرانیان از نحوه برخورد حاکمان مکتب خلفا بتنگ آمده بودند وقتی می دیدند که طایفه ای از نزدیکان حضرت رسول (ص) یعنی اهل بیت (ع) نه تنها چنین نگرشی به عجم دارند بلکه خود نیز مورد ظلم همین اعراب پیرو صحابه و جانفداهای مکتب خلفا قرار میگیرند خوب یواش یواش توجه باین خاندان بیشتر شد و گرایش عجم ها به پیروان و شیعیان مولا علی (ع) بیشتر شد.

حتی در حرکت اعتراضی سیدالشهداء (ع) هم براحتی می دیدند که باز تنها از این طایفه هستند که با نمایندگان رسمی اسلام بعد از پیامبر(ص) مخالفت میکنند و بهمین خاطر هم بود که در جریان انتقام از قاتلان قافله کربلا نقش ایرانیان در لشکر مختار بسیار برجسته میباشد. ضمن آنکه خود ایرانیان از جمله نخستین خونخواهان امام حسین (ع) بودند .

بعنوان نمونه در تاریخ سیستان عینا سندی برایتان خواندم قبلا بله نوشتند که :

«…راه آب بر حسین بگرفتند تا تشنگی او را غمی کرد. پس او را آنجا تشنه بکشتند، روز عاشورا چهارشنبه بود، سنه احدی و ستین. و شمر بن ذی‌الجوشن لعنه‌الله سر حسین بن علی رضی‌الله عنه بیرون کرد و عبیدالله بن زیاد، آن سر وی با زنان و کودکان خُرد، اسیر کرد و به شام فرستاد بر اشتران، سرهاشان برهنه و هر جایگاه که فرود آمدندی، آن سر وی از صندوق بیرون کردندی و بر سر نیزه کردی و نگاهبانان بر آنان کردندی تا به گاه رفتن… پس چون این خبر به سیستان آمد، مردمان سیستان گفتند:
ـ نه نیکو طریقتی برگرفت یزید که با فرزندان رسول(ص) چنین کرد.
پاره‌ای شورش اندر گرفتند. عبّاد [= حاکم منطقه،] سیستان، هم به مردمان سیستان سپرد، بیست بار هزار هزار درم [=۲۰میلیون درهم] اندر بیت‌المال جمع شده بود از غنایم کامل و دیگر مالها، برگرفت و به بصره باز شد. عبیدالله بن زیاد برادر خویش را… به سیستان فرستاد اندر اول سنه اثنی و ستین

تازه در بین خود لشکر امام (ع) موالیانی بودند که میشود تا یک پنجم آنرا غیر عرب دانست که در تواریخ نام این موالیان ثبت است که جدای از آنکه از دیگر بلاد غیر عرب بودند از افریقا و … از خود ایران هم بودند.

بعدا هم که هجمه اعراب پس از مدتی بآرامی گرایید اولین کسی که بمدائن تصرف شده نقش مروج مکتب تشیع را داشت خود حضرت سلمان (رض) بود. گرچه فرستاده خلیفه بود اما دل در گروه مهر مولا داشت و سر در اعتقاد علوی منتها آنقدر بزرگ و مهم بود که اعراب صحابه که هیچ حتی خود خلفا هم نمیتوانستند نادیده اش بگیرند و حرمتش را مراعات ننمایند ضمن آنکه بتوصیه خود مولا با تقیه خاص در دستگاه ؛ آرامتر حضور داشت و ان از کیاست امیرالمومنین (ع) بود.

بعد از سلمان (رض) هم جریاناتی هست که گزارشش را در جلسات گذشته دادم اما مکتب تشیع بشکل پنهانی و قاچاقی وارد ایران میشد بویژه علویان از فرط ظلم و ستم خلفا در هجرت به مناطقی از ایران مانند ری و بخصوص مازندران کمتر قابل دسترس؛ در ترویج آن نقش زیادی داشتند.

خود حضور امام رضا (ع) در ایران و علویانی که بدنبال وی بایران هجرت کردند باضافه ی استقرار دولتهایی که در قرون سوم هجری شروع شد و ادمه یافت در قرون بعدی که شیعی بودند مانند علویان مازندران و آل بویه و … خودبخود آرام آرام علیرغم اینکه در اقلیت بودند اما الترناتیو بسیار قوی در بین بسیاری از اقشار آگاهتر ایران , توسعه یافتند.

در اواخر قرن اول هم طایفه همان ابوموسی اشعری معروف که اهل منطقه یمن بودند بکوفه مهاجرت کردند و اینها چون با مکتب خلفا زاویه داشتند مورد تعدی قرار میگرفتند بخصوص در زمان حجاج در کوفه اینان در اواخر قرن اول بقم مهاجرت کردند و بسیاری از اسلاف قمی ها از همین طایفه اشعری ها هستند.

منظور آن اشعری فکری کلامی اهل بصره نیست که یک جریان مسلط کلامی در برابر معتزله در داخل مکتب عامه هستند نیست که موضوعش متفاوتست ! اینان هم بنوعی میتوان گفت که علوی و شیعی مذهب بودند.

سعد بن مالک اشعری که جد اعراب مهاجرین بقم است از تبار همین اشعری ها هستند که خاندانش برخلاف ابوموسی بیشتر به حضرت علی (ع)  گرایش داشتند و در اردوگاه امام در صفین و … بودند و فرندان همین سعد اشعری بنام احوث و عبدالله بقم مهاجرت کردند در میان همین ها که بعدا زیاد شده بودند راویان احادیث ائمه زیاد شدند که نوعی مرکزیت برای مکتب شیعه بدان منطقه و همچنین ری و مازندران داد که در شیعه بودن بر خلاف زیدیه و اسماعلیه ( که در مهمیز فاطمیون مصر بودند آنهم فاطمیون زیاری ) و … مستقل بودند یعنی شیعه دوازده امامی بودند نه شیعه نصفه نیمه ناخالص ! …

مرحوم شیخ صدوق ( ابن بابویه ) هم در همین زمان در قم میزیسته که اثر معروف من لایحضر از دیگر کتب روایی و اربعه شیعه از ایشانست. وی در جوانی بدعوت حسن یا همان رکن الدوله آل بویه از قم به ری دعوت شده و در آنجا فعالیت های حدیثی خویش را پی میگیرد.
در این زمان وزیر ادیب شیعی آل بویه بنام صاحب بن عباد حضور دارد که  شیخ صدوق اثر معروف عیون اخبارالرضا (ع) را بواسطه آنکه این وزیر در مدح و منقبت علی بن موسی الرضا (ع) چند بیت را سروده بود بایشان تقدیم میکند.

پس مذهب شیعه در این دوره چندان در غربت نبوده و حمایت هم میشده ! وزراء در واقع همیشه از علما و ادیبان بسیار بزرگ انتخاب میشدند تا ملک و حکومت با تدبیر ایشان بهتر بچرخد برخلاف این زمان که بله قربانگوهای هم خط چندخط نوکر صفت حاکمان و معمولا کم توان را در سلک بعض وزرا می بینیم ! بگذریم …

مرحوم کلینی هم که یکی از مولفین آثار اربعه حدیثی شیعه است در اوایل قرن چهارم از همین منطقه ری ایرانست که معاصر حکومت علویان مازندران هم هست که بنوعی همین حکومت علویان مازندران ری را هم در قلمرو توجه خاص خویش داشته چون داعی کبیر که فرد اول این حکومتست بدوا در ری و همعصر همین مرحوم کلینی سکونت داشته است.

دیگر شخصیتهای مهم شیعی همین دوران که (دو کتاب دیگر مهم بنام تهذیب و استبسار از وی است) شیخ طوسی است که همعصر شیخ مفید بزرگ در بغداد بودند و … که بروید خودتان بخوانید …

اصولا فکر شیعی و مذهب تشیع اگر بدرستی و صادقانه مطرح شود بلحاظ عقلی و از روی وجدان نمیتوان نپذیرفت. پس درست نیست بلکه غلط اندر غلط و مغرضانه هست که تشیع را ساخته دست صفویان بدانیم. البته صفویان شیعه را در ایران بزرگ آنموقع رسمیت بخشیدند و بعضا آدابی آنهم در ظواهر در مراسمات افزوده شد اما اصل تشیع دست نخورده باقی ماند از همان دوران پیامبر (ص) تاکنون.

ساری,گاه نوشته های محمود زارع توضیح :در چندین جلسه دوستانه – در جمع محدودی – درباره شمای کلی از تاریخ ایران از صدر تا ذیل بصورت کنفرانس مانند , مطالبی از سوی جناب آقای زارع  ایراد گردید که بعد از بررسی اولیه از میان یادداشت برداریهای دو تن از دوستان حاضر که یاداشتهای بهتری تشخیص داده شد؛ و همچنین صدای ضبط شده توسط موبایل یکی از دوستان ؛ خلاصه ای تنظیم گردید که بصورتی که ملاحظه نمودید تایپ و تنظیم و منتشر گردید .
البته این متن نیاز بویرایش در ابعاد مختلف دارد که حق صاحب گفتارست و خود اگر صلاح بدانند آنرا ویرایش خواهند کرد و منتشر اما اگر مطالعه شود یک نگاه کلی و مفیدی از تاریخ قطعا پیدا خواهید کرد که برای هر ایرانی با توجه بضیق وقتی که دارند قطعا این مباحث بسیار مفید و باارزش میباشد. سعی زیاد هم شد تا عینا از متن مباحث ارائه شده توسط آقای زارع این متن پیاده شود و خود بر آن نیافزائیم که نیفزودیم.(م.ک)

مرتبط با این بحث :

اختلاف شیعه و سنی در وضو گرفتن
معیار شیعه بودن و حضرت زهرا (س)
شیعه یعنی وفاداری به امام (۰۴)
شیعه یعنی وفاداری به امام (۰۳)
شیعه یعنی وفاداری به امام (۰۲)
شیعه یعنی وفاداری به امام (۰۱)
دوست عزیزم آقا حمید چرا و چگونه شیعه شد
دفاع از حریم شیعه در خطبه های حضرت زهرا علیهاالسلام(۰۲)
دفاع از حریم شیعه در خطبه های حضرت زهرا علیهاالسلام(۰۱)
مناظره شیعه و سنی قسمت اول و دوم
مناظره شیعه و سنی ( صوتی – تصویری)
مناظره شیعه و سنی ( صوتی – تصویری)قسمت دوم
چرا سنی و چرا شیعه ؟!
سنی و یا شیعه ؟! مصاحبه با آقای محمود زارع


تاریخ ایران (پیشدادیان و کیانیان) ۰۱
تاریخ ایران (تمدن عیلامی ها) ۰۲
تاریخ ایران (ماد ها) ۰۳
تاریخ ایران (هخامنشیان) ۰۴
تاریخ ایران (سلوکیان) ۰۵
تاریخ ایران (اشکانیان) ۰۶
تاریخ ایران (ساسانیان) ۰۷
تاریخ ایران (ایران بعد از ساسانیان) ۰۸
تاریخ ایران (پس از حمله اعراب) ۰۹
تاریخ ایران (سلسله بنی عباس) ۱۰
تاریخ ایران (حکومتهای متقارن) ۱۱
تاریخ ایران (غزنویان) ۱۲
تاریخ ایران (سلجوقیان و خوارزمشاهیان) ۱۳
تاریخ ایران (ایلخانان مغول) ۱۴
تاریخ ایران (سربداران و مرعشیان) ۱۵
تاریخ ایران (آل کیا و آل مظفر و …) ۱۶
تاریخ ایران (تیموریان) ۱۷
 تاریخ ایران (صفویان.قسمت اول) ۱۸
تاریخ ایران (صفویان.بخش دوم) ۱۹
تاریخ ایران (از افشاریه تا قاجار) ۲۰
خلاصه ای از تاریـخ جنگهای ایـران (۱)
تاریخ ایران از دورترین زمانها تاکنون . قسمت سوم
تاریخ ایران از دورترین زمانها تاکنون . قسمت دوم
تاریخ ایران از دورترین زمانها تاکنون . قسمت اول

 

https://telegram.me/zaresari


قسمتی بود از یک بحث از یک جلسه که برای اطلاع کاملتر بایستی کل مطالب مربوط بجلسات را مرور کرد

یاحق
0

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

معادله امنیتی *